Paylaşım Türkiye’de Çocuk Yetiştirmek İçin En Sağlıklı 10 Şehri mi Gösteriyor?

Resmi istatistikler ve akademik veriler, sosyal medyada sık sık basitleştirilerek ya da bağlamından koparılarak paylaşılıyor. Özellikle şehirlerin eğitim, yaşam kalitesi veya refah düzeyine ilişkin sıralamalar, eksik ya da değiştirilmiş verilerle hızla dolaşıma girebiliyor. Bu tür içeriklerin yayılmasında, insanların yaşadıkları şehre duyduğu aidiyet duygusu önemli rol oynuyor. “En iyi şehirler” ya da “ilk 10” gibi kolay tüketilen liste içerikleri, kullanıcıların kaynağı kontrol etmeden paylaşımlara güvenmesine neden olabiliyor. Bu da yanlış veya eksik bilgilerin kısa sürede geniş kitlelere ulaşmasına yol açıyor.

Paylaşımda, Türkiye’de çocukların sağlıklı yetiştirilebileceği 10 şehir sıralanıyor. Sıralamanın yaşam kalitesi, doğa, hava kalitesi ve benzeri standartlara göre hazırlandığı belirtiliyor. Listede Çanakkale, Antalya, Erzincan, Kaynak olarak “grimeseleler” hesabı gösterilmiş. Arama motorlarında yapılan aramayla bu Instagram profiline ulaşılıyor. Profil incelendiğinde, aynı sıralamanın 30 Mart 2026’da paylaşılan bir videoda yer aldığı görülüyor. Videonun sonunda ise sıralamayı aktaran kişi, bu veriyi TÜİK’ten aldığını söylüyor.

Bu bilgiden hareketle arama motorlarında araştırma yapıldığında, TÜİK’in 2021-2023 yıllarını kapsayan “İl Seviyesinde Beşeri Sermaye Endeksi” çalışmasına ulaşılıyor. 

Beşeri Sermaye Endeksi, Dünya Bankası tarafından geliştirilen ve bugün doğan bir çocuğun 18 yaşına geldiğinde ulaşması beklenen sağlık, eğitim ve üretkenlik düzeyini ölçen bir gösterge. TÜİK’in il düzeyinde yayımladığı çalışmada da bu yöntem kullanılıyor. Endeks, çocukların yaşadığı yerdeki sağlık ve eğitim koşullarını dikkate alarak gelecekteki beşeri sermaye kapasitesini 0 ile 1 arasında bir ölçekle hesaplıyor. Endeks üç ana bileşenden oluşuyor: hayatta kalma, sağlık ve eğitim. Hayatta kalma bileşeni, doğan çocukların okul çağına kadar yaşama olasılığına bakıyor. Sağlık bileşeni, yetişkinlerin 60 yaşına kadar hayatta kalma oranı ile çocuklarda görülen bodurluk oranını temel alıyor. Eğitim bileşeni ise çocukların alması beklenen eğitim süresi ve eğitim kalitesini ölçüyor. Hesaplamalarda TÜİK, Sağlık Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı ve YÖK verileri kullanılıyor. İddiada belirtilen çocuk yetiştirmek için en sağlıklı 10 şehir niteliğine en yakın resmi veri de bu. 

Endeks bileşenlerinde ilk 10 sıralaması ise şu şekilde: 

Paylaşımda yer alan 10 ilin ilk 6’sı, TÜİK’in Beşeri Sermaye Endeksi sıralamasıyla uyuşuyor. Ancak listede bulunan Tunceli, Artvin, Kırklareli ve Trabzon, endekste ilk 10 il arasında yer almıyor.