Türkiye'de Çocuk Olmak

Bu içerik ilk kez 2020 yılında İrem Doğanışık tarafından kaleme alınmıştır ve her yıl Doğruluk Payı editörleri tarafından güncellenmektedir.

Türkiye’de 23 Nisan, Birinci Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açıldığı gün olarak kabul ediliyor. 1924 yılında resmi bayram ilan edilen bu tarih, 1929’da Mustafa Kemal Atatürk’ün çocuklara armağan etmesiyle birlikte “Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı” adını aldı. O günden bu yana hem milli egemenliğin sembolü hem de çocuklara adanmış tek bayram olarak kutlanıyor.

Bu özel gün vesilesiyle, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yayımladığı en güncel çocuk verilerini sizler için derledik.

Birleşmiş Milletler’in tanımına göre çocuk nüfus, 0-17 yaş grubundaki bireyleri kapsıyor. Bu tanıma göre, 2025 yılı itibarıyla Türkiye’de 21.375.930 çocuk bulunuyor. 2024 yılında bu sayı 21.817.061’di; yani son bir yılda çocuk nüfusunda yaklaşık 441 bin kişilik bir azalma yaşandı. Bununla birlikte, çocukların toplam nüfus içindeki oranı da düşüş göstermeye devam ediyor; 2025 yılında bu oran %24,8 olarak kaydedildi. TÜİK’in nüfus projeksiyonlarına göre bu düşüş önümüzdeki yıllarda da sürecek ve çocuk nüfus oranı 2030’da %22,1’e, 2060’ta ise %13,9’a kadar gerileyecek.

Avrupa Birliği ülkeleriyle kıyaslandığında, Türkiye’nin çocuk nüfus oranının oldukça yüksek olduğu görülüyor. 2025 yılında AB ülkelerinde ortalama çocuk nüfus oranı %17,6 iken, bu oran İrlanda’da %22,7, Fransa ve İsveç’te %20,4 olarak gerçekleşti. Türkiye ise %24,8’lik oranla bu ülkelerin tamamının üzerinde yer aldı.

Öte yandan, TÜİK’in açıkladığı bir diğer önemli gösterge de  çocuk bağımlılık oranı. Bu oran, 15-64 yaş grubundaki her 100 kişi başına düşen 0-14 yaş grubundaki çocuk sayısını ifade ediyor. 2025 yılında çocuk bağımlılık oranı bir önceki yıla göre düşerek %29,7 oldu. 

Net okullaşma oranları her yıl Milli Eğitim Bakanlığı tarafından açıklanıyor. Milli Eğitim İstatistikleri’ne göre, 5 yaş net okullaşma oranı 2022/’23 öğretim yılında %85 iken, 2023/’24 öğretim yılında %84,3’e geriledi. 2024/’25 öğretim yılında ise %82,5 olarak kaydedildi.

Aynı dönemde:

olarak gerçekleşti.

TÜİK, her yıl yalnızca 16-17 yaş grubunda evlendirilen çocuklara ilişkin verileri paylaşıyor. 2024 yılında 9.354 kız çocuğu evlendirilirken, bu sayı 2025’te 8.068’e geriledi. Erkek çocuklarında ise 2024’te 617 olan evlenme sayısı, 2025 yılında 574 olarak kaydedildi. Evlenen kız çocuklarının toplam evlenmeler içindeki oranı %1,5 olurken, erkek çocuklar için bu oran %0,1 seviyesinde kaldı.

TÜİK, her yıl “Güvenlik Birimine Gelen veya Getirilen Çocuk İstatistikleri” başlığıyla, Türk vatandaşı olsun ya da olmasın, güvenlik birimlerine bir veya birden fazla kez gelen ya da getirilen çocuklara ilişkin kapsamlı veriler yayımlıyor. Bu veriler, çocukların güvenlik birimlerine geliş nedeni ne olursa olsun — olayın adli mercilere intikal edip etmediğine bakılmaksızın — kayda alınıyor. 

Kurumun yayımladığı en güncel veri olan 2024 yılına göre, güvenlik birimlerine gelen ya da getirilen çocukların %45,6’sını mağdur çocuklar oluşturdu. Bu yıl içinde toplam 119.728 kız çocuğu ve 159.892 erkek çocuğu suç mağduru olarak kaydedildi.

Çocuklar en çok yaralama ve cinsel suçlar nedeniyle mağdur olarak güvenlik birimlerine getirildi. Cinsel suçlardan mağdur olan kız çocuk sayısı 22.284 erkek çocuk sayısı ise 3.747 olurken; yaralama suçlarında mağdur olan kız çocuk sayısı 46.611 erkek çocuk sayısı ise 86.475 olarak gerçekleşti.

TÜİK’in yayımladığı ve hanelerde yaşayan 15 yaş altı tüm çocukların sağlık ve yoksunluk durumlarını ele alan Çocuk Sağlığı ve Yoksunluğu verilerine göre, 2024 yılında çocukların önemli bir bölümü temel ihtiyaçlara maddi nedenlerle erişemiyor. Verilere göre çocukların %10’u maddi yoksunluk sebebiyle günde en az bir kez taze meyve ve sebze tüketemiyor. Günde en az bir kez et, tavuk veya balık içeren yemeğe erişemeyen çocukların oranı ise %23,1’e ulaşıyor. Ayrıca çocukların %9,2’si ikinci el olmayan yeni giysi alamazken, %9,4’ü düzgün iki çift ayakkabıya sahip olamıyor.