Bir Amerikan Gazetesinin Başlığında “Atatürk Eşcinsel Hayatı Seviyor” Yazdığı İddiası Doğru mu?

Mustafa Kemal Atatürk’ün yaşamı ve siyasi mirası, Türkiye’de farklı görüşler arasında tartışılmaya devam ediyor. Özellikle sosyal medyada Atatürk’e ilişkin tarihsel bilgiler zaman zaman bağlamından koparılarak veya çarpıtılarak paylaşılıyor. Atatürk’ü yücelten ya da itibarsızlaştıran anlatılarda, tarihsel olayların seçilerek aktarılması, abartılması veya doğrulanmamış bilgilerin kullanılması da bu tartışmaların bir parçasını oluşturuyor.

İlgili sosyal medya gönderisinde yer alan bir gazete haberi de benzer bir nitelik taşıyor. Amerikan Sunday Journal and Star gazetesinin 1933 tarihli bir haberinin başlığında “Türk Diktatör eşcinsel hayatı seviyor” yazdığı iddiası ile bir gazete sayfası paylaşılmış. Araştırmaya bu gazetenin ilgili sayısının gerçekten olup olmadığını kontrol ederek başlamak gerekiyor. newspapers.com isimli bir gazete arşivi sitesi üzerinden ilgili sayının orijinaline ulaşılıyor.

Gazetenin 12 Mart 1933 tarihli sayısında, Hampton Ford imzasıyla yayımlanan haberin başlığında “Turkish Dictator Likes Gay Life” ifadesi yer alıyor. Ancak iddiadaki sorun gazete küpürünün gerçekliği değil, başlıktaki gay life ifadesine verilen anlam. Başlığın hemen altında ise Atatürk’ün önemli kararlarından bazılarını yemek yerken, dans ederken veya iskambil oynarken aldığı belirtiliyor. Haberin devamında Atatürk’ün çocukluğu, askeri kariyeri, sosyal hayatı ve Türkiye’de gerçekleştirdiği reformlar ele alınıyor. Özellikle yemek sofralarına, dansa ve eğlenceye olan ilgisine değinilirken Latin alfabesine geçiş, kılık kıyafet düzenlemeleri ve medeni kanun gibi gelişmelerden de söz ediliyor. Yazıda Atatürk’ün eşcinsel bir yaşam sürdüğüne veya çocuklara yönelik cinsel ilgisi olduğuna ilişkin herhangi bir ifade yer almıyor.

İngilizcede gay kelimesi günümüzde yaygın olarak eşcinsel anlamında kullanılsa da kelimenin geçmişte farklı anlamları bulunuyor. Cambridge Sözlüğü, kelimenin eski kullanımlarını mutlu, neşeli ve canlı olarak tanımlarken bir yerin renkli ve çekici olmasını ifade etmek için de kullanılabildiğini belirtiyor. Oxford Sözlüğü de benzer şekilde gay laughter ifadesini neşeli kahkaha, gay with red geraniums ifadesini ise kırmızı sardunyalarla renklenmiş bir bahçeyi anlatmak için örnek gösteriyor. 

Kelimenin bu anlamları, söz konusu gazete haberinin yayımlandığı dönemde de kullanılıyordu. Örneğin 1932 tarihli The Gay Divorce adlı Broadway müzikali, 1934'te The Gay Divorcee adıyla sinemaya uyarlandı. Amerikan Film Enstitüsünün arşivinde yer alan film, romantik bir komediyi konu alıyor ve başlığındaki gay kelimesi neşeli anlamında kullanılıyor. Benzer şekilde, ABD'de 1890'ları anlatmak için kullanılan Gay Nineties ifadesi de dönemin eğlence ve sosyal yaşamına gönderme yapıyor. 

Kelimenin eşcinsel anlamındaki kullanımı da 20. yüzyılın ilk yarısında görülmeye başlandı. Etimolog Anatoly Liberman’ın OUPblog’daki yazısına göre kelimenin eşcinsellikle ilişkili kullanımları 1930’lara kadar uzanıyor. Fakat bu anlam o dönemde bugünkü kadar yaygın ve yerleşik değildi. Özellikle 1960’lardan itibaren daha görünür hale geldi. Dolayısıyla 1933 tarihli bir metindeki gay kelimesinin anlamını belirlemek için yalnızca bugünkü kullanımına değil, haberin kendi bağlamına da bakmak gerekiyor.

Sunday Journal and Star gazetesindeki haberde Atatürk'ün yemek sofraları, dans ve iskambil gibi sosyal etkinliklerinden söz edilmesi de başlıktaki gay life ifadesinin zevk ve eğlenceye düşkün bir hayatı anlattığını gösteriyor. Haberde şarap ve eğlence hayatına ilişkin ifadelerin de yer alması bu anlamı destekliyor. Bu nedenle başlığın “Türk diktatör eşcinsel hayatı seviyor” şeklinde çevrilmesi, haberin bağlamını ve başlıktaki ifadenin kullanımını yansıtmıyor.