Balinalardaki Bir Proteinin İnsan Ömrünü 200 Yıl Uzatacağı İddiası Doğru mu?

İddiaya konu olan araştırmayla ilgili anahtar kelimelerle bilimsel yayın veri tabanlarında arama yapıldığında, 2025’te Nature dergisinde yayımlanan “Evidence for improved DNA repair in the long-lived bowhead whale (Uzun ömürlü Grönland balinasında gelişmiş DNA onarımına dair kanıtlar)” adlı bir çalışmaya ulaşılıyor. 

Çalışma, 200 yıldan fazla yaşayabilen Grönland balinalarının neden bu kadar uzun yaşayabildiğini ve kansere karşı neden daha dirençli olabildiğini anlamaya çalışıyor. Araştırmacılar bunun için özellikle balina hücrelerindeki DNA onarımını incelemiş. Çünkü DNA’da zamanla biriken hasarlar, yaşlanma ve kanser gibi süreçlerle yakından ilişkili. Çalışmada öne çıkan yapı ise CIRBP adlı bir protein. Bu protein, DNA’da oluşan ciddi kırıkların onarılmasına yardımcı oluyor. Araştırmacılar, CIRBP proteininin Grönland balinalarında fare, sığır ve insan gibi memelilere kıyasla çok daha yüksek seviyede bulunduğunu, kambur balina ve yunus gibi bazı deniz memelilerinde de kısmen yüksek düzeylerde görüldüğünü ortaya koymuş. Rochester Üniversitesi’nin araştırmaya ilişkin açıklamasında da bu proteinin balinalarda yaklaşık 100 kat daha yüksek seviyede bulunduğu belirtiliyor.

Araştırmada, balina kaynaklı CIRBP insan hücrelerine eklendiğinde DNA onarımının arttığı da görülmüş. CIRBP düzeyi artırılan meyve sineklerinde ise yaşam süresi uzamış ve radyasyona karşı dayanıklılık artmış. Ancak burada kritik nokta şu: Bu sonuçlar insanlarda yapılmış bir yaşam süresi denemesine dayanmıyor. Çalışma balina hücreleri, laboratuvar ortamındaki insan hücreleri ve meyve sinekleriyle sınırlı. Yani araştırmada insanlara CIRBP verilmiş, insanların daha uzun yaşadığı gösterilmiş ya da insan ömrünün 200 yıla çıkabileceği kanıtlanmış değil. Bu nedenle çalışma, insan ömrünü uzatan bir tedaviden çok, Grönland balinalarının uzun yaşamında DNA onarımının rol oynayabileceğini gösteren önemli bir ipucu sunuyor.