Ocak 2027’den İtibaren AB Tüm Telefonların Bataryasının Çıkarılabilir Olarak Üretilmesini Zorunlu mu Kılacak?

Avrupa Birliği son yıllarda elektronik cihazlara ilişkin birçok düzenleme hayata geçirdi. Geçmişte telefonlarda ortak şarj girişini zorunlu hale getiren karar da bunlardan biriydi. Bu düzenlemeyle birlikte, AB’de satışa sunulan telefonların USB-C girişle üretilmesi zorunlu oldu. İncelenen iddia da elektronik cihazlara yönelik benzer bir düzenleme üzerinden dolaşıma sokulmuş.

Kuralla ilgili araştırma yapıldığında, Ticaret Bakanlığı’nın “AB Batarya Mevzuatı” başlıklı bir metin yayımladığı görülüyor. Metinde, Avrupa Birliği’nin Batarya ve Batarya Atıkları Tüzüğü taslağını 10 Aralık 2020’de tamamladığı, düzenlemenin ise 28 Temmuz 2023’te AB Resmî Gazetesi’nde yayımlandığı belirtiliyor. Aynı metinde ayrıca, bataryalarda döngüselliği sağlamak ve atık yönetimini iyileştirmek amacıyla çeşitli tasarım kuralları getirileceği, bu kapsamda 2027’den itibaren elektronik cihazlardaki bataryaların son kullanıcı tarafından çıkarılıp yeniden takılabilir olmasının zorunlu hale geleceği ifade ediliyor.

Avrupa Birliği’nin 2023/1542 sayılı mevzuatına göre, elektronik cihazlardaki bataryaların piyasada yaygın bulunan tornavida gibi basit aletlerle kolayca çıkarılabilir olması gerekiyor. Eğer bataryayı çıkarmak için farklı bir araç gerekiyorsa, bu aracın da ürün kutusuna dahil edilmesi şart koşuluyor. Buna karşılık kimyasal çözücüler veya ısı tabancaları gibi son kullanıcı için zorlayıcı yöntemler kabul edilmiyor. Mevzuatta bazı istisnalar da yer alıyor. Askeri ve uzay ekipmanları tamamen kapsam dışında bırakılırken, şarjlı diş fırçaları ve dalış ekipmanları gibi suya maruz kalan cihazlar da kolay çıkarılabilir batarya ve tamir yükümlülüklerinden muaf tutuluyor.

Ayrıca mevzuat içerisinde elektronik cihaz piyasadan çekildikten bataryaların yedek parça olarak kaç yıl daha satılması gerektiği ve bataryaların QR kod aracılığı ile kimliklendirilmesi, bataryaların içeriği konusunda düzenlemeler bulunuyor. 

Ancak akıllı telefonlar ve tabletlerde kolay tamir ile yedek parçaya ilişkin düzenlemeler, 2023/1542 sayılı mevzuat kapsamında yer almıyor. Avrupa Birliği, bu cihazların tamirine ilişkin kuralları daha önce 2023/1670 sayılı ayrı bir mevzuatla düzenledi. Bu metne göre, 500 tam şarj döngüsünün ardından batarya kapasitesinin en az %83’ünü koruyan, 1000 şarj döngüsünden sonra pil sağlığı %80’in üzerinde kalan ve en az IP67 sertifikasıyla suya ve toza dayanıklılık sağlayan cihazlar, kolay tamir yükümlülüğünden muaf tutulabiliyor.

Bu da iPhone ve Samsung’un, Xiaomi’nin, Oppo’nun Vivo’nun vb. telefon üreticilerinin Ultra olarak adlandırdığı Üst segment ve aynı üreticilerin biraz daha düşük özellikli orta üst segment modellerinde takıp çıkarılabilir batarya kuralının zorunlu tutulamayacağı anlamına geliyor. 

Öte yandan yönetmelik, telefon ve tablet modelleri piyasadan çekildikten sonra da 7 yıl boyunca yedek parça sağlanmasını zorunlu kılıyor. Bu düzenleme, kullanıcıların cihazlarını daha uzun süre kullanabilmesi ve elektronik atığın azaltılması açısından önemli bir adım niteliğinde. Kısa bir araştırmayla, söz konusu yönetmeliğin 20 Haziran 2025 itibarıyla yürürlüğe girdiği bilgisine de ulaşılabiliyor.