İsveç’te Viking Mezarında Allah Yazılı Yüzük Bulundu mu?

Sosyal medya, geniş kitlelere erişim imkânı sunarak tarihi kişilikler hakkında ortaya atılan dikkat çekici iddiaların hızla yayılmasına olanak sağlıyor. Kullanıcıların ilgi çekme, etkileşim toplama ya da yalnızca tıklanabilir içerik üretme isteğiyle paylaştığı bu tür anlatılar, çoğu zaman abartılarla süslenip tarihi ayrıntılar uydurularak bir şehir efsanesine dönüşüyor. 

27 Nisan’da X platformunda paylaşılan bir gönderide, İsveç’te arkeologların Viking mezarlarında “Allah” yazılı bir yüzük bulduğu iddia edildi. Paylaşımda bulunduğu iddia edilen yüzüğü gösteren bir fotoğraf da yer alıyor.

Paylaşımda yer alan fotoğraf arama motorlarının tersine görsel aracı ile tarandığında, Springer Nature tarafından yayımlanan “Museum Digitisations and Emerging Curatorial Agencies Online” kitabının ilgili bölümüne ulaşılıyor. Bölümün 97. sayfasında yüzüğün fotoğrafı yer alırken, yüzük hakkında bilgilerin 2015 yılında yayımlanan “Analysis and Interpretation of a Unique Arabic Finger Ring from the Viking Age Town of Birka, Sweden” (İsveç'in Birka kentindeki Viking Çağı'ndan kalma eşsiz bir Arap parmak yüzüğünün analizi ve yorumlanması) adlı makaleye atıf yaptığı görülüyor. 

Söz konusu makale okunduğunda; gümüş yüzüğün 1872 ile 1895 yılları arasında İsveç’in Viking dönemi merkezlerinden Birka’daki kazılarda 9. yüzyıla tarihlenen BJ 515 numaralı bir kadın mezarında bulunduğu, taşının üzerinde Kufi Arapça ile “Allah için /Allah’a” yazısının olduğu bilgilerine ulaşılıyor.

Allah yazılı taşın öncelikle ametist sanıldığı ancak sonrasında yapılan incelemelerde renklendirilmiş cam olduğu belirtilmiş. Yüzüğün bulunduktan sonra Stokholm’de yer alan İsveç Tarih Müzesi’ne yerleştirildiği bilgisi de yer alıyor. 

“Allah” yazılı yüzük, Orta Çağ’da Vikingler ile İslam dünyası arasındaki temasın somut bir örneği olarak dikkat çekiyor. Arkeolojik bulgular, Birka’nın 9. yüzyılda geniş ticaret ağlarına bağlı önemli bir merkez olduğunu ve Orta Doğu’dan Orta Asya’ya uzanan bağlantılar kurduğunu gösteriyor. Aynı mezarda bulunan dirhemler ve diğer doğu kökenli objeler, yüzüğün büyük olasılıkla ticaret yoluyla bölgeye ulaştığını düşündürüyor.

Ancak bu bulgu, sosyal medyada sıkça öne sürüldüğü gibi Vikinglerin Müslüman olduğu anlamına gelmiyor. Yüzüğün mezara nasıl girdiği kesin olarak bilinmiyor. Ticaret, hediye ya da kişisel temaslar gibi farklı ihtimaller söz konusu. Bu nedenle, tek bir nesne üzerinden kültürel ya da dini kimliklere dair kesin sonuçlara varmak mümkün değil.