Görüntüler Bir Cariye Pazarını mı Gösteriyor?

IŞİD, 2014 yılında Irak’ın kuzeyine saldırdığında binlerce Ezidi kadını ve kız çocuğunu kaçırmıştı. Bu kadınların bir kısmı zorla alıkonulmuş, satılmış, cinsel köleliğe maruz bırakılmış ve ağır insan hakları ihlalleri yaşamıştı. Bu nedenle Ezidi kadınların satışa çıkarıldığına dair anlatılar, bu dönemde yaşanmış gerçek suçlara dayanıyor. Konunun hassasiyeti ve yaşanmış gerçek olaylara dayanıyor olması, meseleyle ilgili görsel materyallere daha büyük bir titizlikle yaklaşılması gerektiğini gösteriyor. Yalnızca gerçekliğinden emin olunan içeriklerin paylaşılması önem taşıyor. Böyle ciddi insan hakları ihlalleri ve kriz dönemlerinde, doğru bilginin ve doğru görüntülerin yayılması çok daha büyük önem kazanıyor.

İlgili sosyal medya paylaşımında yer alan videoda da benzer bir durum söz konusu. Görüntüler ilk bakışta gizlice çekilmiş arşiv kaydı izlenimi verse de videonun kaynağını araştırmak iddianın doğru olmadığını ortaya koyuyor. Araştırmaya videodan alınan karelerle tersine görsel arama yaparak başlamak mümkün. Videodan alınan ekran görüntüsü Google Lens’e yüklendiğinde, kullanıcı bazen görselin internette hangi bağlamda paylaşıldığını açıklayan böyle bir “AI Overview” özetiyle karşılaşıyor:

Bu özellik, yapay zeka ile görseli analiz edip internetteki haberleri, doğrulama içeriklerini ve yaygın yorumları tarayarak görüntünün bağlamından koparılıp koparılmadığını ya da yanlış yönlendirici şekilde kullanılıp kullanılmadığını kısa ve anlaşılır biçimde özetliyor. Fakat bu özellik yalnızca internette öne çıkan yaygın anlatıları dikkate aldığı için, burada yazanları kesin gerçek olarak kabul etmemek ve araştırmayı bu özetten alınan anahtar kelimelerle sürdürmek gerekiyor. Bu şekilde yapılan bir aramada ise 3 Ağustos 2023 tarihli bir Instagram videosuna ulaşılıyor ve görüntülerin bahsi geçen sanatçının çalışmasına ait olduğu anlaşılıyor. Video, Aryan Rafiq adlı sanatçının Instagram hesabından “By Aryan Rafiq live  Performance 2023/3/7 The Unheard Screams Of The Ezidkhan Angels (Aryan Rafiq’ın canlı performansı, 7 Mart 2023: Ezidkhan Meleklerinin Duyulmayan Çığlıkları)” notuyla paylaşılmış.

Videonun sahibi olarak adı geçen Aryan Rafiq, AFP’ye yaptığı açıklamada performansın Mart 2023’te Irak’ın Erbil kentindeki çarşı alanında gerçekleştirildiğini belirtmiş. Sanatçı, çalışmanın amacının IŞİD tarafından kaçırılan ve köleleştirilen Ezidi kadınların yaşadıklarını görünür kılmak olduğunu ifade etmiş.

2014 yılında IŞİD, Irak’ın kuzeyindeki Şengal bölgesine saldırarak binlerce Ezidi’yi hedef aldı. Birleşmiş Milletler’e göre erkekler toplu şekilde öldürüldü, kadınlar ve kız çocukları ise sistematik biçimde kaçırılarak köleleştirildi, cinsel şiddete maruz bırakıldı ve zorla alıkonuldu. On binlerce kişi Şengal Dağı’na sığınmak zorunda kalırken, yaşananlar uluslararası kuruluşlar tarafından soykırım olarak tanımlandı. Yıllar sonra dahi çok sayıda kayıp kadının ve çocuğun akıbeti belirsizliğini koruyor.