Küresel Terörizm Endeksinde Türkiye’nin Yeri

Terör saldırıları ve silahlı çatışmalar, son yıllarda yalnızca güvenlik politikalarının değil küresel ekonomiden göç hareketlerine kadar birçok başlığın merkezinde yer alıyor. Rusya-Ukrayna savaşı, İsrail-Hamas çatışması, Kızıldeniz hattındaki saldırılar ve DEAŞ’ın farklı bölgelerde yeniden görünür hale gelmesi, güvenlik risklerine ilişkin tartışmaları yeniden yoğunlaştırdı. Uluslararası kamuoyuna yansıyan gelişmeler ve anlık haber akışı, terör olaylarının küresel ölçekte daha görünür hale gelmesine neden olurken ülkelerin güvenlik performansları da uluslararası endeksler üzerinden daha sık karşılaştırılıyor.

Bu tartışmalarda en çok referans verilen çalışmalardan biri olan Küresel Terörizm Endeksi (Global Terrorism Index), ülkeleri terör saldırılarının sayısı, etkisi, can kayıpları ve güvenlik riski gibi kriterlere göre sıralıyor. Endeks yalnızca saldırıların yoğunluğunu değil, terörün toplum ve ekonomi üzerindeki etkisini de ölçmeye çalışıyor. Türkiye ise geçmişte DEAŞ, PKK ve çeşitli silahlı örgütlerin saldırıları nedeniyle endekste üst sıralarda yer alırken, son yıllarda bölgesel çatışmalarda aldığı rollerin değişmesi nedeniyle endekste gerileme eğiliminde.

Terörizm Endeksi’nin yıllık raporlarına göre Türkiye 2015, 2016 ve 2017 yıllarında ilk 10 ülke içinde yer alırken, son yıllarda istikrarlı bir düşüş gözlemleniyor. 

Ülkelerin endeks puanları belirlenirken geriye dönük 5 yılın ağırlıklı ortalaması alınarak hesaplandığı düşünüldüğünde, Türkiye’nin 2014’ten 2015’e 17. sıradan 9. sıraya yükselmesiyle önemli bir artış gözlemleniyor. Türkiye’nin endekste  2016’da 6. sıraya, 2017’de ise iki sıra gerileyerek 8. sıraya yerleşmişti. 

Bu yıllardaki yükselişin sebebi ise artan DEAŞ saldırıları ve çözüm sürecinin sona ermesiyle yeniden harekete geçen PKK terörünün etkileri. 2017’den itibaren endeksteki sırasında kademeli bir düşüş gözlemlenen Türkiye, 2022 yılında iki sıra yükseldi ancak 2023 yılında Türkiye terörizm endeksinde 29. sırada yer aldı. 2023’te başlayan bu gerileme 2024 ve 2025 yıllarında da devam etti ve Türkiye bu yıl açıklanan raporda son yılların en alt seviyesi olan 36. sıraya konumlandı.

Endekse göre dünyada 2025 yılı boyunca 2.944 terör saldırısında toplam 5.582 kişi hayatını kaybetti. Küresel ölçekte terör olaylarının sayısı son yıllarda gerileme eğilimi gösterse de saldırıların coğrafi dağılımı daha parçalı hale geliyor. Rapora göre özellikle Sahra Altı Afrika, Afganistan-Pakistan hattı ve Orta Doğu’daki bazı bölgeler terör faaliyetlerinin yoğunlaştığı alanlar olmaya devam ediyor. Pakistan, 2025 yılında en fazla terör etkisi yaşayan ülke olarak ilk sıraya yükselirken Burkina Faso ve Suriye gibi ülkeler de listenin üst sıralarında yer aldı.

Raporda dikkat çeken bir diğer nokta ise bireylerin aşırı ideolojileri benimseyerek şiddeti meşru görmeye başlaması süreci olarak tanımlanan radikalleşmenin giderek hızlanması. Buna göre 2005 yılında yaklaşık 18 ay süren radikalleşme süreci 2025’te haftalar içinde gerçekleşebiliyor. Ayrıca radikalleşen bireylerin büyük bölümünün geçmişinde psikolojik istismar veya ihmal deneyimi bulunduğu belirtiliyor. Öte yandan terör saldırılarının yaklaşık dörtte birinin sınır bölgelerinde gerçekleştiği, buna rağmen örgütlerin bu saldırıların sorumluluğunu önceki yıllara kıyasla daha az üstlendiği aktarılıyor.