Görsel Kabe’nin En Eski Fotoğraflarından Birini mi Gösteriyor?

Eski tarihli fotoğraflar toplumun birçok kesimi tarafından sosyal medyada ilgi gören içeriklerden. Kaynağı araştırılmadan paylaşılan tarihi bilgiler ve ilgili görseller ise paylaşılan içeriğe ulaşan kullanıcıları yanlış yönlendirebiliyor.X’te paylaşılan bir fotoğrafın, Kabe ve Mekke’nin en eski fotoğraflarından biri olduğu ve 1880 yılında Osmanlı ordusunda görevli Mısırlı subay Muhammed Sadık Bey tarafından çekildiği iddia edildi.

Tersine görsel arama sonuçlarında, sosyal medya paylaşımları dışında fotoğrafın arşiv veya koleksiyon kaydı bulunamıyor. Bunun üzerine görselin sonradan üretildiğine yönelik şüpheler artıyor.

Görselde Kabe’nin çevresindeki duvar, bina ve Osmanlı döneminde yapılan revakların konumları ve boyutlarıyla ilgili tutarsızlıklar dikkat çekiyor. “1880”, “Kabah” ve “Mecca” anahtar kelimeleriyle araştırma yapıldığında Vikipedi’de Kabe’nin 1880 yılında kayda alınan fotoğrafına ulaşılıyor.

Fotoğrafta Kabe’nin çevresindeki binalarda farklılıklar açıkça görülürken, Kabe örtüsünün de farklı olduğu görülüyor. Vikipedi’de fotoğrafın kaynağı ise Khalili Collections’ın Hac ve Hac sanatları adlı koleksiyonuna ait.

Koleksiyonda Kabe’yi ve Mekke’yi gösteren 1880 yılında çekilmiş fotoğraflara ulaşılabilir.

Koleksiyonda fotoğrafların Muhammed Sadık Bey tarafından kayda alındığı bilgisi de yer alıyor. 

Muhammed Sadık Bey (1832-1902), Osmanlı Devleti’ne bağlı Kahire’de doğmuş askeri mühendis, haritacı ve fotoğrafçıydı. Kahire ve Paris’te eğitim gördükten sonra orduda görev yapan Sadık Bey, Mısır Hac kafilesinin mali sorumlusu olarak birçok kez Hicaz bölgesine gitti. Mekke, Medine ile Hac güzergâhını fotoğraflayan ilk isim oldu.

Sadık Bey, ilk Hac fotoğraflarını 1861’de cam levha negatiflerle çekti. Asıl önemli çalışmasını ise 1880 ve 1881’de gerçekleştirdi. Dönemin ağır fotoğraf makinesini, cam levhalarını ve gerekli ekipmanı Hac yolculuğu boyunca taşıyarak Kabe’yi, Mescid-i Haram’ı, Mina’yı ve Arafat’ı farklı açılardan görüntüledi. Böylece Kabe ve Hac ibadeti ilk kez ayrıntılı ve gerçekçi bir fotoğraf dizisiyle kayıt altına alındı.