2024 Yerel Seçimlerinden Bu Yana Türkiye'de Belediye Yönetimlerinin Değişimi

Türkiye, 31 Mart 2024 tarihinde yerel seçim için sandık başına gitmişti. Bu seçim, Türkiye siyasetinde uzun süredir görülmeyen bir tablo ortaya çıkardı. Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), Türkiye genelinde birinci parti olurken, Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) özellikle büyükşehirlerde önemli kayıplar yaşadı. CHP, 2024 seçimlerinde İstanbul ve Ankara başta olmak üzere birçok kritik şehirde muhalefet konumunu korumayı başarmıştı. Fakat seçim sonuçlarının yarattığı bu tablo kalıcı olamadı. Yerel seçimlerinin üzerinden henüz bir yıl geçmemişken siyasi açıdan son derece hareketli bir dönem yaşandı.

Seçimlerden sonra İçişleri Bakanlığı, terör ve yolsuzluk soruşturmaları gerekçesiyle 10 büyükşehir ve il belediye başkanını görevden uzaklaştırarak yerine kayyım atadı. İlk dalga doğu ve güneydoğu illerindeki DEM Partili belediyeleri vurdu. Hakkari, Mardin, Batman, Tunceli, Van ve Siirt illerinin ve Şanlıurfa’nın Halfeti ilçesinin belediye başkanları, terör soruşturması kapsamında tutuklanarak yerlerine il valileri kayyım olarak atandı. Süreç sadece doğu illeriyle sınırlı kalmadı, İstanbul’un ilçesi olan Esenyurt Belediyesi Başkanı da terör örgütü üyeliği iddiası ile tutuklandı. İstanbul’un 1 milyonu aşkın nüfusa sahip ilçesi Esenyurt'ta başlayan ve Şişli'ye de uzanan tutuklama süreçleri neticesinde bu ilçelere de kayyım atandı.

Yerel seçimin birinci yılını tamamlarken 2025 yılının mart ayında, muhalefetin elindeki en büyük bütçeli ve en yoğun nüfuslu belediyelerde "uzaklaştırma ve tutuklama" dalgası yaşandı. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu, Antalya Büyükşehir Belediye Başkanı Muhittin Böcek, Adana Büyükşehir Belediye Başkanı Zeydan Karalar ve Bolu Belediye Başkanı Tanju Özcan gibi isimler görevden uzaklaştırıldı ve yerlerine belediye meclislerinden seçilen vekiller geldi. Yalnızca İBB'nin 15.7 milyonluk ve Antalya Büyükşehir Belediyesi’nin 2.7 milyonluk nüfusu düşünüldüğünde, operasyonların etkilediği demografi oldukça büyük.

Seçimlerin hemen ardından başlayan süreçte, özellikle ilçe ve belde belediyelerinde de dikkat çekici bir hareketlilik yaşandı. Farklı partilerden seçilmiş en az 63 ilçe belediye başkanı, seçimin ardından partilerini değiştirerek AK Parti’ye katıldı. Bu geçişlerin önemli bir kısmı, “hizmet için merkezi iktidarla uyum” söylemiyle gerekçelendirildi. Bazı belediye başkanlarının açıklamalarında, yatırım ve kaynak erişimi için merkezi yönetimle aynı siyasi çizgide olmanın avantajlarına vurgu yapıldı. Bu durum, Türkiye’de yerel yönetimlerin mali ve idari bağımlılığına dair tartışmaları da yeniden gün yüzüne çıkarıyor.

Bu süreçte en dikkat çekici erime Yeniden Refah Partisi (YRP) tarafında gerçekleşti. Seçimde ciddi bir ivme yakalayan partinin kazandığı birçok ilçe kısa sürede iktidar partisine geçti. Konya'da Yalıhüyük, Doğanhisar, Altınekin, Sarayönü, Emirgazi ve Çumra ilçelerindeki YRP'li başkanlar istifa ederek AK Parti'ye katıldı. Bu dalga Anadolu'ya da yayılarak Adana, Bingöl, Yozgat, Elazığ, Ağrı, Erzurum ve Muş'taki pek çok ilçe ve belde belediyesinin YRP'den ayrılıp iktidar partisine geçmesiyle sonuçlandı. Geçişler sadece YRP ile sınırlı kalmadı, iktidar partisine muhalefet tarafından da ciddi katılımlar oldu.

En tepki çeken değişimlerden biri Aydın'da yaşandı. Söke, Yenipazar ve Sultanhisar gibi Aydın ilçelerinin yanı sıra Aydın Büyükşehir Belediyesi de CHP’den ayrılarak AK Partiye geçti. Gaziantep’te Şehitkamil, Antalya’da Aksu, Yalova’da Altınova ve Çorum'da Ortaköy Aştağul gibi belediyeler AK Parti’ye geçen bir diğer CHP’li belediyelerdi. Tüm bu geçiş trafiğinin aksine, Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Kasım Gülpınar ise YRP'den istifa ederek bağımsız devam etme kararı alan tek büyükşehir belediye başkanı oldu. 

Özetle, 31 Mart 2024’te yapılan yerel seçim sonucunda ortaya çıkan tablo iki yıl sonrasında transferler ve görevden uzaklaştırmalar ile değişmiş durumda. Bu değişimler sayısal olarak en çok ilçe ve belde bazında yaşanırken, süreç içerisinde farklı partilerden seçilen en az 63 belediye başkanı da parti değiştirerek AK Parti bünyesine katıldı.