Görsel İran’ın BAE’deki Bulut Tohumlama Merkezini Vurduktan Sonraki Yağış Haritasını mı Gösteriyor?

28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’ı hedef alan hava saldırılarının ardından İran’ın başta İsrail olmak üzere Orta Doğu’daki ABD üslerine karşı saldırıları ve Hürmüz Boğazı’nı kısıtlaması, bölgedeki çatışmayı yeni bir boyuta taşımıştı. İran’ın bölgede vurduğu hedefler arasında “bulut tohumlama merkezleri” iddiaları ise son günlerde sosyal medyada sıkça gündeme geliyor. Bu paylaşımlar genellikle Orta Doğu ülkelerinde “bulut çalma” teknolojisi ile ABD ve İsrail tarafından bölgede beklenen yağışların manipüle edildiği iddialarına dayalı.

X’te paylaşılan bir gönderide yer alan haritanın, İran’ın BAE’deki bulut tohumlama merkezini hedef almasının ardından Orta Doğu’da yağışların arttığını gösterdiği iddia edildi. Harita incelendiğinde “USDA Foreign Agricultural Service” “U.S Department of Agriculture” “NDVI (Terra - MODIS)” metinleri okunuyor. Bunun yanında, haritanın sol üst köşesinde yer alan tarihin 10-17 Haziran 2023 (Jun 10 - Jun 17 2023) olduğu ve renklendirme lejandında yağış (precipitation) değil, bitki örtüsü (vegetation) yazılı olduğu görülüyor. NDVI ibaresinin anlamının ise Normalized Difference Vegetation Index (Normalize Edilmiş Fark Bitki Örtüsü Endeksi) olduğu bulunuyor.  

Görselin sağ alt köşesindeki bağlantıya gidildiğinde, NASA’nın Orta Çözünürlüklü Görüntüleme Spektroradyometresi’nin (Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer - MODIS) kara görüntüleme hakkındaki sayfasına ulaşılıyor. Sayfa incelendiğinde, küresel ölçekte bitki örtüsü değişimi hakkında çeşitli spektrumlarda uydu fotoğrafları çeken ve analiz eden MODIS’in iddiada bahsedildiği gibi yağışları göstermediği, bitki örtüsü değişimlerini tespit ettiği anlaşılıyor.

BAE’deki “bulut tohumlama merkezlerinin vurulduğu” iddiasını destekleyebilecek, bölgesel yağış düzeninin değiştiğine dair doğrulanmış bir veri ortaya konmuş değil. Bulut tohumlama uygulamaları, uygun bulut yapısı ve atmosfer koşulları varsa sınırlı ve yerel ölçekte etkili olabilen yöntemler arasında yer alıyor. Bu nedenle tekil tesislerin devre dışı kalmasının geniş bir coğrafyanın yağış rejimini doğrudan değiştireceği yönündeki söylem meteorolojik verilerle desteklenmiyor.

2026 yılının ilk aylarında Türkiye, İran, Irak ve Suudi Arabistan’daki yağış dağılımı incelendiğinde tablo daha çok mevsimsel hava sistemleri, basınç hareketleri ve doğal iklim değişkenliğiyle uyumlu görünüyor. Ülkeler arasında farklılıklar bulunsa da bölge genelinde aynı anda ortaya çıkan sıra dışı ve ortak bir kırılma izlenmiyor.