Fransa’nın Köleleri Mal Sayan Kanunu Kaldırdığı Doğru mu?

Konuyla ilgili yapılan araştırmalarda, 28 Mayıs 2026 tarihinde Fransa Meclisi’nin kölelikle bağlantılı bir düzenlemenin kaldırılmasının oylandığına dair haberlere ulaşılıyor. Bu bilgi üzerinden ilerlediğimizde, Fransa Meclisi’nin resmi sitesinde ilgili yasa teklifine de erişilebiliyor. Mecliste oylanan ve kaldırılması kabul edilen düzenlemenin adı ise Code Noir, yani Kara Kanun.

Code Noir, 1685’te XIV. Louis döneminde çıkarılan ve Fransız sömürgelerinde kölelik düzenini belirleyen bir yasa metniydi. Köleleştirilen insanların hukuki statüsünü, çalışma koşullarını, cezalandırılmalarını, alınıp satılmalarını ve çocuklarının statüsünü düzenliyordu. Metin, köleleştirilen kişileri “taşınır mal” gibi değerlendiriyor; aynı zamanda sömürgelerde Katolikliğin dayatılması, evlilik, vaftiz ve yerel yaşamın kontrolü gibi hükümler de içeriyordu.

Fransız Devrimi sırasında kölelik 1794’te kaldırıldı, ancak Napolyon 1802’de sistemi yeniden yürürlüğe soktu ve Code Noir’un hükümleri tekrar uygulanmaya başladı. Fransa, köleliği 1848’de kesin olarak kaldırınca bu metin fiilen geçersiz hale geldi. Buna rağmen yasa açıkça yürürlükten kaldırılmadığı için Fransız hukukunda tarihsel bir kalıntı olarak varlığını koruyordu. 

28 Mayıs 2026’da Fransa Ulusal Meclisi, Code Noir’un yürürlükten kaldırılmasını oybirliğiyle kabul etti. Ancak sürecin tamamlanması için Senato onayı da gerekiyor. Senato’nun da kabul etmesi halinde, 1685’ten bu yana hukuken varlığını sürdüren bu düzenleme resmen yürürlükten çıkmış olacak.