Zaman Tüneli

İstanbul’un Belediye Başkanları

Kent & İmarPolitika

İlk yayın :

6 Ekim 2023

Yazar:

Türkiye’nin birden çok partinin katıldığı 17. yerel seçiminin 2024 yılında gerçekleşmesi planlanıyor. Söz konusu yerel seçimler olduğunda da Türkiye’de nüfusun çoğunluğunun yaşadığı İstanbul, sonucu merakla beklenen seçimlere sahne oluyor. Dünya tarihinde iki büyük imparatorluğa başkentlik yapmış olan İstanbul’un idaresi yüzyıllar boyunca bazı zamanlar devletlerin kaderini belirleyen en önemli mesele oldu. Bu nedenle bu büyük ve önemli şehrin yönetiminde çoğu zaman merkezi yönetim hakimdi. Her ne kadar Türkiye yakın tarihinin önemli bir kısmında belediyeler seçilen belediye başkanları tarafından yönetilse de bu durum her zaman böyle değildi.

1963 Öncesi

Atanmış Başkanlar Dönemi

Osmanlı Devleti Tanzimat döneminde modern anlamda ilk belediye teşebbüsü olan İstanbul Şehremaneti 1855’te kuruldu. Şehremaneti’nin başında Bab-ı Ali tarafından seçilen ve Padişah tarafından atanan Şehremini bulunuyordu

1963-1973

Doğrudan Seçilen İlk İstanbul Belediye Başkanı: Haşim İşcan

İstanbul’da belediye başkanının doğrudan seçim yoluyla belirlendiği ilk yerel seçim olan 1963 yerel seçimlerinin galibi aslında oyların %40,4’ünü alan Adalet Partisi (AP) adayı Nuri Eroğan'dı. Fakat Eroğan'ın kamu görevinden yasal sürede istifa etmediği gerekçesiyle başkanlığı iptal edildi. Bunun üzerine seçimde oyların %35’ini alan Cumhuriyet Halk

1973-1980

1970’ler: “Halkçı” Belediye Başkanları Dönemi

Bülent Ecevit liderliğindeki CHP’nin 1973 Ekim’de düzenlenen genel seçimden zaferle çıkması aralık ayında yapılan yerel seçimleri de etkiledi. Yerel seçimlerde 33 ilden zaferle çıkan CHP’nin belediye başkanlığı kazandığı illerden biri de İstanbul’du. Belediye başkanlığını devam ettirmek isteyen AP’li Fahri Atabey’e karşı CHP adayı Ahmet İsvan %63,6

1984-1994

1980’ler: Darbe ve İstanbul “Büyükşehir” Belediyesi

12 Eylül 1980 askeri müdahalesinden sonra yerel yönetimler sıkıyönetim komutanlarının koordinasyonuna bağlandı. Hakkı Akansel, Ecmel Kutay ve Abdullah Tırtıl sıkıyönetimin atanmış asker belediye başkanları oldu. 1984’te çıkarılan 3030 sayılı kanun ile yerel yönetimlerin yapısı yeniden düz

1994-2004

1990’lar: Refah Partisi Rüzgarı

1994 İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçiminde Refah Partisi (RP), ANAP ve SHP adayları arasındaki mücadelede kazanan aday oyların %25,2’sini alan RP’li Recep Tayyip Erdoğan oldu. Erdoğan, nüfusu artan İstanbul’un altyapı sorunlarına yöneldi. Su sorunuyla ilgili olarak yeni boru hatları yapıldı; 50’den fazla köprü, geçit ve çevre yolu

2004-2019