Video 1918 Yılında Batum Alındıktan Sonra Enver Paşa’yı Beklerken Eğlenen Askerleri mi Gösteriyor?

Birinci Dünya Savaşı’nın son döneminde Doğu Cephesi, Osmanlı açısından hem askeri hem de siyasi bakımdan önemli bir konumdaydı. 1917’deki Bolşevik İhtilali sonrasında Rus ordusunun Kafkasya’dan çekilmesinin ardından bölgede bir otorite boşluğu oluşmasıyla, Osmanlı kuvvetleri 1918 başından itibaren ilerleyerek Brest-Litovsk Antlaşması’yla Kars, Ardahan ve Batum’u yeniden kontrol altına aldı. Batum’un ele geçirilmesi Kafkasya’daki güç dengelerini doğrudan etkilediği gibi, Enver Paşa’nın Turancı idealleri ve Kafkasya üzerinden Orta Asya’ya uzanan bir nüfuz hattı kurma hedefiyle ilişkilendiriliyor. Enver Paşa ve Turancılık meselesi, tarih bağlamında sosyal medya tartışmalarında kendine alan bulan konulardan biri.

2 Ocak’ta Instagram platformunda paylaşılan bir videonun 1918’de Batum’un geri alınmasından sonra kendi aralarında eğlenen Türk askerlerini gösterdiği iddia edildi. Videoda 1. Dünya Savaşı dönemi üniformalarıyla uyum gösteren bir grup askerin kaşık oyunları oynayarak eğlendiği görülüyor.

Videodan alınan ekran kesitleri tersine görsel aracı ile tarandığında, geçmişteki benzer sosyal medya paylaşımlarının dışında Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın sitesindeki bir videoya ulaşılıyor.

“Enver Paşa’nın Batum Ziyareti ve Batum Görüntüleri” başlıklı videonun açıklama bölümünde “Harbiye Nazırı Enver Paşa'nın 1918 yılında Batum'daki kıta teftişi, Osmanlı askerlerinin limanda ve gemideki görüntüleri ile Batum'dan genel görüntüler” ifadesi yer alıyor. 7 dakika 39 saniye uzunluğundaki görüntülerin 3:17. saniyesinde iddiada paylaşılan görüntüler bulunuyor. 

Videonun detaylarında konumunun İstanbul ve Batum, kayda alındığı yılın 1918 olduğu belirtilmiş. Diğer yandan iddia videosunda eski Türk müziği duyulurken, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın paylaştığı orijinal video sessiz olarak bulunuyor.

Enver Paşa’nın Batum’u ziyareti hakkında araştırma yapıldığında, TBMM tarafından açık erişime sunulan Harp Mecmuası’nın 27. sayısında Enver Paşa’nın yer aldığı fotoğrafla birlikte yayımlanan bölüm bulunuyor. Fotoğrafın altında yer alan Osmanlı Türkçesi ile yazılan metin şu şekilde: “Batum’da: Enver Paşa Hazretlerinin ordu kumandanı ile birlikte ahalinin tezahüratı arasında kumandanlık dairesine azimeti (gidişi)” 

Enver Paşa’nın söz konusu ziyareti Gürcistan kaynaklarından da doğrulanıyor. Gürcistan Ulusal Bilimler Akademisi’nin sitesinde Enver Paşa başlıklı makalede de Paşa’nın Haziran 1918’de Batum’a ulaştığı, Güney Kafkasya’da kontrolü sağladığı ve Osmanlıların Güney Gürcistan ile Bakü’yü aldığı bilgisi yer alıyor.