İsviçre’de Bilim İnsanları Yanlışlıkla Kurşun Maddesini Altına mı Dönüştürdü?

Antik Çağ’dan Orta Çağ’a uzanan simyacılık geleneğinde değersiz metallerin altına dönüştürülmesi fikri yalnızca zenginleşme isteğini değil, doğanın işleyişini çözme hayalini de temsil ediyordu. Modern bilim bu yaklaşımı çoktan geride bırakmış olsa da, altın hâlâ önemli bir metal olmayı sürdürüyor. Son yıllarda küresel ekonomik belirsizlikler, jeopolitik gerilimler ve enflasyon endişeleriyle birlikte altın fiyatlarının yükselişe geçmesi, bu metali yeniden yatırımın merkezine taşıdı. Sosyal medyada bu bağlamda dolaşıma giren gelişmeler ise kullanıcıları yanlış yönlendirebiliyor.

25 Ocak’ta X platformunda paylaşılan gönderide İsviçre’de evreni oluşturan Büyük Patlama’yı simüle etmek isteyen bilim insanlarının yanlışlıkla kurşun maddesini altına dönüştürdüğü iddia edildi. Gönderi bir kase içerisinde bir miktar altını gösteren fotoğraf da yer alıyor. İddiayla ilgili İngilizce dilinde “lead” “big bang” “switzerland” “gold” gibi anahtar kelimeler ile araştırma yapıldığında Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi (CERN) sitesinde 8 Mayıs 2025 tarihinde yayımlanan “ALICE detects the conversion of lead into gold at the LHC” (ALICE, LHC'de kurşunun altına dönüşümünü tespit etti) başlıklı habere ulaşılıyor.

Haberde CERN’de büyük hadron çarpıştırıcısında (LHC) yapılan ALICE (A Large Ion Collider Experiment - Büyük İyon Çarpıştırıcısı Deneyi) deneyinin yan sonucu olarak “yakalayıcı elektromanyetik etkileşimler” sonucu kurşun elementinin proton kaybetmesi nedeniyle eser miktarda altın elementinin ortaya çıktığı belirtilmiş.   

Haberin detaylarında altın elementinin yanında talyum, cıva ve kurşun oluşumunun gözlemlendiği, ortaya çıkan altın miktarının ise 29 pikogram olduğu aktarılmış. 1 pikogram ise 1 gramın trilyonda bir değerinde.

Haberde ALICE deneyinin asıl amacının; evrenin ilk anlarında var olduğu düşünülen madde halinin yapay olarak üretilmesi ve özelliklerini anlamak, çarpışma sırasında oluşan parçacık üretimini ve parçacık yapısını anlamak ve teorik modelleri test etmek olduğu bildirilmiş.

Gönderide paylaşılan altın fotoğrafı tersine görsel aracı ile tarandığında Independent’ın 2022 tarihli haberinde paylaşılan görsele ulaşılıyor. Haberin detaylarında 5 bin yıl öncesindeki Bakır Çağı döneminde İspanya’nın güneyinde bulunan bir sit alanında yapılan arkeolojik kazılar sonucu çok sayıda altın, fildişi, bakır, deniz kabukları gibi yüzlerce tarihi eserin çıkarıldığı bildirilmiş.