Yüksek Lisans ve Doktora Şartları Yeniden mi Düzenlendi?

6 Eylül 2026 tarihli ve 33362 sayılı Resmî Gazete’de “Türkiye Uluslararası İslam, Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği” yayımlandı. Bunun ardından bazı haber sitelerinde yüksek lisans ve doktora eğitimine ilişkin şartların yeniden düzenlendiğini öne süren haberler yayımlandı. Haberlerde tezli yüksek lisans için 120, doktora için 240 AKTS şartı getirildiği, tez tesliminden önce bilimsel yayın yapılmasının zorunlu hale geldiği, derslerde yüzde 80 devam şartı uygulanacağı ve doktora yeterlik sınavında yazılı ve sözlü bölümlerden ayrı ayrı en az 70 puan alınması gerektiği belirtildi. Fakat yönetmeliğin adı aslında düzenlemenin hangi üniversiteye ait olduğunu gösteriyor.

İlk maddede yönetmeliğin amacının Türkiye Uluslararası İslam, Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’ne bağlı lisansüstü programlarda yürütülen eğitim, öğretim ve sınavlara ilişkin esasları düzenlemek olduğu belirtiliyor. İkinci maddede de kapsam açık biçimde yalnızca bu üniversite bünyesinde yürütülen lisansüstü eğitimle sınırlandırılıyor. 

İddiada sıralanan koşulların kaynağına bakıldığında da maddelerin bu yönetmelikten alındığı görülüyor. Dolayısıyla düzenleme Yükseköğretim Kurulu tarafından Türkiye genelindeki lisansüstü eğitim koşullarını değiştiren yeni bir yönetmelik değil. 

Türkiye genelindeki koşullar Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği ile düzenleniyor. 20 Nisan 2016’da yürürlüğe giren bu yönetmeliğin güncel metnine göre bütün üniversiteler için yüzde 80 şeklinde sabitlenmiş bir devam zorunluluğu bulunmuyor. 

Yönetmeliğin 34. maddesi, devam koşulları ile ders sınavları, notlar ve başarı şartlarının üniversitelerin senatolarınca kabul edilen yönetmeliklerle belirlenmesine imkan tanıyor.  Aynı şekilde YÖK’ün genel lisansüstü yönetmeliği, bütün tezli yüksek lisans ve doktora öğrencilerine tez tesliminden önce ortak bir bilimsel yayın şartı getirmiyor. Yani üniversiteler kendi mevzuatlarında devamsızlık, mezuniyet veya tez teslimi için ek akademik koşullar belirleyebiliyor. 

Yönetmeliğe göre Türkiye’deki tezli yüksek lisans programları en az yedi ders, bir seminer ve tez çalışmasından oluşuyor. Seminer dahil ders sayısının en az sekiz olması ve programın toplamda en az 120 AKTS içermesi gerekiyor. Tezli yüksek lisansın azami süresi de altı yarıyıl.  Tezli yüksek lisans derecesiyle doktora programına kabul edilen öğrencilerin programı en az yedi ders, seminer, yeterlik sınavı, tez önerisi ve tez çalışmasından oluşuyor ve en az 240 AKTS şartı bulunuyor. Dolayısıyla doktora ve tezli yüksek lisans için bahsedilen koşullar yeni getirilmedi.