DSÖ Ebola Virüsünün Kontrol Edilemediğini Açıkladı mı?

COVID-19, HIV ve Ebola gibi salgın hastalıklarla ilgili gelişmeler, sansasyonel haber başlıklarıyla etkileşim amacıyla bağlamından koparılarak paylaşılabiliyor. 10 Haziran’da X’te paylaşılan bir gönderide Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) Ebola virüsünün kontrol edilemediğini açıkladığı iddia edildi.

İddiayla ilgili “ebola” “kontrol edilemiyor” ve “DSÖ” anahtar kelimeleri ile haber taraması yapıldığında, TRT Haber’in 9 Haziran 2026’da yayımladığı “DSÖ’den Ebola uyarısı: Virüsü kontrol edemiyoruz” başlıklı haberi bulunuyor. Haberin detayları okunduğunda, “virüs kontrol edilemiyor” iddiasının DSÖ Sağlık Acil Durum Uyarıları ve Müdahale Operasyonları Direktörü Abdirahman Mahamud’un Birleşmiş Milletler’deki (BM) konuşmasına dayandırıldığı anlaşılıyor. 

Mahamud’un BM’deki açıklamaları okunduğunda, virüsün kontrolü ile ilgili olarak yalnız şu bölüme ulaşılıyor:

İlgili bölümün Türkçesi ise şu şekilde:

Metin Türkçe’ye “tracing efforts” ifadesi “kontrol eğrisi” çevrilmiş. Bunun yanında, Mahamud’un açıklamalarında salgının Kongo Demokratik Cumhuriyeti ve Uganda’da görüldüğü ve salgının pandemi acil durumu kriterlerini karşılamadığını ve küresel riskin düşük olduğunu belirtmiş. Dolayısıyla Mahamud’un virüsün kontrol edilemediğine veya kontrolden çıktığına dair bir açıklaması yer almıyor. 

COVID-19, HIV ve Ebola gibi salgın hastalıklarla ilgili gelişmeler, sansasyonel haber başlıklarıyla etkileşim amacıyla bağlamından koparılarak paylaşılabiliyor. 10 Haziran’da X’te paylaşılan bir gönderide Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) Ebola virüsünün kontrol edilemediğini açıkladığı iddia edildi.

Ebola hakkında güncel ve sağlıklı bilgi almak için DSÖ’nün sitesi tarandığında Ebola salgını (Ebola Outbreak) sayfasına bakılabilir. Sayfada Ebola salgını hakkında paylaşılan 17 Mayıs ve 8 Haziran tarihli son duyurulara ulaşılıyor. 

17 Mayıs tarihli duyuruda, DSÖ’nün Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Uganda’daki Bundibugyo virüsüne bağlı Ebola salgınını uluslararası öneme sahip halk sağlığı acil durumu ilan ettiği bildirildi. Ancak bunun pandemi acil durumu kriterlerini karşılamadığını özellikle belirtti. 8 Haziran güncellemesine göre salgın hızla büyümüş durumda. İki ülkede toplam 534 doğrulanmış vaka ve 93 ölüm var. Vakaların büyük kısmı Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde. Uganda’daki vakaların ise Kongo’dan gelen yolcularla veya onlarla bağlantılı ikincil bulaşlarla ilişkili olduğu, ülkede belgelenmiş toplum içi yayılım olmadığı ifade ediliyor. 

Risk değerlendirmesinde Demokratik Kongo Cumhuriyeti için risk çok yüksek, Uganda ve kara sınırı olan ülkeler için yüksek, Afrika’nın geri kalanı ve küresel düzey için ise düşük kabul ediliyor. Fakat “kontrolden çıktı” iddiası abartılı anlatım içeriyor. DSÖ salgının ciddi ve hızlı yayılan bir halk sağlığı riski olduğunu söylüyor, ama küresel yayılım riskini düşük görüyor ve Uganda’daki bulaşın hâlâ izlenebilir epidemiyolojik bağlantılar üzerinden ilerlediğini belirtiyor.

DSÖ tarafından alınan ve önerilen önlemler daha çok salgını kontrol altına almaya dönük klasik Ebola müdahalesine dayanıyor. Acil durum merkezlerinin devreye alınması, temaslı takibi, laboratuvar kapasitesinin artırılması, sağlık tesislerinde enfeksiyon önleme, güvenli izolasyon ve tedavi merkezleri, sağlık çalışanları için koruyucu ekipman, güvenli defin uygulamaları, toplumla iletişim ve sınır ötesi koordinasyon gibi önlemler devreye alınmış durumda.

DSÖ ve Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) ayrıca 5 Haziran’da 518 milyon dolarlık kıtasal hazırlık ve müdahale planı başlattı. DSÖ’nün tavsiyelerinde “Ebola kontrolden çıktı” ifadesi yer almıyor. Bu bağlamda ülkelerin sınır kapatmasını, seyahat ya da ticaret kısıtlaması getirmesini önermiyor. Bu tür kısıtlamaların bilimsel dayanağı olmadığını ve kayıt dışı geçişleri artırarak kontrolü zorlaştırabileceğini vurguluyor. Buna karşılık vakaların izole edilmesi, temaslıların 21 gün izlenmesi, şüpheli vakaların seyahatinin kısıtlanması, çıkış taraması ve komşu ülkelerde hızlı müdahale kapasitesinin güçlendirilmesi öneriliyor.