Kenya’da Bir Hastanın Akciğer Röntgeninde Hamamböceği Görüldüğü İddiası Doğru mu?

Sosyal medyada dikkat çekici ve şaşkınlık yaratan sağlık hikayeleri, özellikle görsel içerikle birlikte paylaşıldığında hızla yayılabiliyor. Kullanılan çarpıcı başlıklar, kullanıcıların içeriği sorgulamadan paylaşmasına yol açabiliyor. 

İlgili gönderide yer alan iddiaya göre, Kenya’daki bir devlet hastanesinde röntgen çekilen bir hastaya göğsünde canlı bir hamamböceği olduğu söylenerek tedavi için Singapur’a gitmesi tavsiye edilmiş. Singapur’a gittiğinde ise böceğin aslında akciğerinde değil, röntgen cihazının içinde olduğu ortaya çıkmış. Bu açıklamayla birlikte paylaşılan görüntüde, insan akciğerinin içinde büyük bir hamamböceği silueti görülüyor. 

İddianın doğruluğunu kontrol etmek için ilk adım, görsel üzerinden tersine görsel araması yapmak olmalı. Yapılan aramada, görüntünün orijinal halinin 22 Ocak 2010 tarihinde Radiopedia adlı çevrimiçi radyoloji vaka arşivinde yayımlandığı görülüyor. Açıklamaya göre görsel, 50 yaşındaki bir erkeğe ait göğüs röntgenini gösteriyor. Metinde, akciğerde hiper-enflasyon bulgularından söz edilmesine rağmen herhangi bir yabancı cisim ya da böcekten bahsedilmiyor. Sosyal medyada paylaşılan versiyon ile bu orijinal görsel karşılaştırıldığında, hamamböceğinin görüntüye dijital olarak eklendiği açıkça görülüyor.

Öte yandan akciğerde bulunan hamamböceği hikayesi ilk kez gündeme gelmiyor. İngilizce anahtar kelimelerle yapılan aramalarda, benzer içeriklerin 2012’den bu yana farklı ülkelerle ilişkilendirilerek paylaşıldığı görülüyor. Bazı versiyonlarda olayın Gana’da, bazılarında Zimbabve’de geçtiği iddia edilmiş. Hatta bir versiyonda Marilyn Monroe’ya ait eski bir röntgen görüntüsüne hamamböceği eklenerek aynı hikaye yeniden dolaşıma sokulmuş. Yani iddia, yıllardır farklı ülke isimleri eklenerek paylaşılan eski bir internet aldatmacasının yeni bir versiyonu. 

Özetle, sosyal medyada paylaşılan röntgen görüntüsü manipüle edilmiş. Görselin orijinali 2010 yılına ait ve içinde hamamböceği bulunmuyor. İddia, 2012’den bu yana farklı ülkelerle ilişkilendirilerek dolaşıma giren eski bir internet aldatmacasının yeniden üretilmiş versiyonu.

Ayrıca benzer iddialar, International Fact-Checking Network (IFCN) üyesi olan Africa Check, AFP Fact Check ve Snopes tarafından da ele alınmış.