İtalya’da Eşcinsel Çiftlerin Evlenmesi ve Evlat Edinmesi Yasaklandı mı?

Sosyal medyada Meloni yönetiminin eşcinsel evlilikleri resmî olarak yasaklayan ve eşcinsel çiftlerin yasal ebeveyn olma haklarını tamamen ortadan kaldıran yeni bir yasayı yürürlüğe koyduğu iddia edildi. Fakat iddia doğru değil. İtalya’da eşcinsel çiftlerin evlenmesine Meloni hükümetinden önce de izin verilmiyordu. Eşcinsel çiftlerin ortak evlat edinme hakkı da zaten sınırlıydı. İtalya hukukunda aynı cinsiyetten iki kişinin evlenmesini sağlayan bir evlilik düzenlemesi bulunmuyor. Çiftler bunun yerine 2016’da kabul edilen 76 sayılı Medeni Birlikler Kanunu kapsamında “unioni civili” yani medeni birlik kurabiliyor. Kanunun birinci maddesine göre aynı cinsiyetten iki yetişkin, nüfus memuru ve iki tanık önünde beyanda bulunarak medeni birlik oluşturabiliyor. Medeni birlik, karşılıklı maddi manevi destek, mal rejimi ve miras gibi birçok alanda resmî evliliğe benzer hak ve yükümlülükler doğuruyor.

İtalya Adalet Bakanlığı’nın açıklamasında da medeni birliğin iki yetişkin ve aynı cinsiyetten kişi arasında kurulabileceği belirtiliyor. İtalyan vatandaşlarının yurt dışında yaptığı eşcinsel evlilikler de İtalya’da evlilik olarak değil, medeni birlik olarak kabul ediliyor. 

Dolayısıyla Meloni hükümeti daha önce var olan bir eşcinsel evlilik hakkını yeni bir yasayla kaldırmadı. İtalya’da eşcinsel evlilik zaten yasal değildi, çiftlere tanınan medeni birlik sistemi ise hala devam ediyor.

İtalya’da evlat edinmeyi düzenleyen temel metin, 4 Mayıs 1983 tarihli 184 sayılı Kanun. Kanunun altıncı maddesine göre tam evlat edinmek için genel olarak en az üç yıldır evli olmak ve eşi ile ayrı yaşamamak gerekiyor. Eşcinsel çiftler İtalya’da evlenemediği için evli çiftlere tanınan bu genel sistem üzerinden birlikte evlat edinme başvurusu yapamıyor. Fakat bu sınırlama Meloni hükümetinin çıkardığı yeni bir yasadan kaynaklanmıyor. Evlat edinmenin evli çiftlerle sınırlandırılması, 1983 tarihli kanuna dayanıyor. 2016’da medeni birlikler kabul edilirken de evlilikle ilgili hükümlerin büyük bölümü genişletildi fakat evlat edinme kanunu bu genişlemenin dışında bırakıldı. Kanunun 20. fıkrasında, 184 sayılı Evlat Edinme Kanunu’nun medeni birliklere doğrudan uygulanmayacağı belirtiliyor. Yani sistem, tam evlat edinmeyi evli çiftlerle sınırlandırdığı ve eşcinsel çiftlere evlilik hakkı tanımadığı için bu çiftler kapsam dışında kalıyor.

Fakat kanunun 44. maddesi bazı durumlarda “adozione in casi particolari” yani özel durumlarda evlat edinme imkanı tanıyor. Bu madde ile aynı cinsiyetten çiftler ortak evlat edinemeseler de, partnerlerden biri diğerinin biyolojik veya hukuki çocuğunu mahkeme kararıyla evlat edinebiliyor. Fakat bu süreç de otomatik ilerlemiyor ve her başvuru mahkeme tarafından çocuğun yararına göre ayrı olarak değerlendiriliyor. İtalya’da özellikle 2024’ten sonra yaşanan gelişmeler de iki anneli ve iki babalı aileler açısından farklı sonuçlar doğurdu.İtalya Anayasa Mahkemesi, 2025 tarihli 68 sayılı kararıyla, yasal yardımcı üreme yöntemine birlikte başvuran iki kadından biri çocuğu İtalya’da doğurduğunda, diğer kadının da doğum anından itibaren yasal anne olarak kabul edilmesi gerektiğine karar verdi. Karar taşıyıcı annelik yoluyla doğan çocukları kapsamıyor. İki babalı ailelerin biyolojik çocuk sahibi olabilmesi taşıyıcı annelik yöntemine bağlı. Bu yöntem İtalya’da zaten yasaktı. 2024 tarihli 169 sayılı Kanun, İtalyan vatandaşlarının yurt dışında taşıyıcı anneliğe başvurmasını da cezalandırılabilir hale getirdi. Çiftteki erkeklerden biri çocuğun biyolojik babasıysa, diğer erkeğin çocukla hukuki bağ kurabilmesi için “özel durumlarda evlat edinme” yoluyla mahkemeye başvurması gerekiyor. Yurt dışında düzenlenen doğum belgesinde her iki erkeğin de ebeveyn olarak gösterilmesi, biyolojik olmayan babanın İtalya’da otomatik olarak tanınması için yeterli değil.

Medeni birlik içindeki eşcinsel çiftlerin birlikte uluslararası evlat edinip edinemeyeceği ise hala yargının gündeminde. Venedik Çocuk Mahkemesi, bu çiftlerin sistemin dışında bırakılmasını Anayasa Mahkemesine taşıdı. 2026 tarihli 55 sayılı başvurunun duruşması 7 Ekim 2026’da yapılacak. Bu nedenle şu anda ortak uluslararası evlat edinme hakkı bulunmuyor fakat sınırlamanın anayasaya uygunluğu henüz karara bağlanmadı.