Doğruluğun Sesini Yükseltmek İçin Çalışan Doğruluk Payı’nın Sizin Desteğinize İhtiyacı Var

Görüntülenecek Sonuç Bulunamadı!
Görüntülenecek Sonuç Bulunamadı!
GEÇMİŞ GÜNDEM MADDESİ
Okuma Süresi    5 Dakika
Konu Başlığı: Ekonomi

Merkez Bankası’nın Döviz Varlığı Son 10 Yılın En Düşük Seviyesinde

Merkez Bankaları ülkenin para biriminde tuttukları kaynaklarının yanında rezervlerinde altın ve döviz de bulundururlar. Çeşitli kaynaklarda uluslararası rezerv veya döviz rezervi olarak nitelendirilen bu rezervleri kullanarak merkez bankaları bazı faaliyetleri gerçekleştirirler. Hükümetin iç ve dış borç servisini gerçekleştirmek, yurtdışından gelebilecek ani şoklara karşı gerekli döviz likiditesini bulundurmak, yurt dışı para birimlerinin ani değer artışlarına göre likit olarak bulundurduğu dövizi kullanmak bu faaliyetlerden birkaçı. Fakat merkez bankalarının döviz rezervlerinin en önemli fonksiyonu ekonomik sıkıntılarda başvurulmak üzere bir sigorta görevi görmesidir. Son haftalarda Türk Lirası’nın yaşadığı değer kaybının nedenlerinden biri de Merkez Bankası’nın piyasaya güven verebilecek bir döviz rezerv miktarına sahip olamayışıdır.

Peki Türkiye’nin döviz rezervi yıllar içerisinde nasıl değişmişti? Dünyada en çok döviz rezervine sahip ülkeler hangileri? Gelişmekte olan ülkeler kategorisinde Türkiye’nin yeri nasıl?

Son 10 Yılda Türkiye’nin Döviz Rezervleri

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası güncel döviz rezervlerini uluslararası rezervler ve döviz likiditesi tablosu ile açıklıyor. Fakat geçmiş verileri Elektronik Veri Dağıtma Servisi (EVDS)’nin veri setinde kamuoyuna sunuyor. Bu verilere göre 2010 yılında Türkiye’nin 4,5 milyar $ değerinde altın varlığı, 70,7 milyar $ değerinde döviz varlığı toplamda ise 76,8 milyar $’lık resmî rezerv varlığı bulunuyordu. Son 10 yılda resmî rezerv varlığın en çok bulunduğu zaman ise 134,6 milyar $ ile 2013 yılının Kasım ayı. Ayrıca Kasım 2013’teki toplam döviz varlığı da 112,6 milyar $ ile son 10 yılın zirvesindeydi. Bununla birlikte 2014 yılında benzer seviyelerde seyreden döviz rezervleri 2015 yılından sonra ara ara artış gösterse de 2018 yılının 2. yarısında oldukça düşük seviyelere indi.

2018 yılında yaşanan döviz krizi ve Türk Lirası’nın yabancı para birimleri karşısında kısa bir sürede oldukça değer kaybetmesi beraberinde enflasyonu, dış ticaret sorununu, işsizliği ve faizlerde yaşanan artışı getirdi. Eylül 2018’de TCMB’nin resmî rezerv varlıkları 84,7 milyar $ değerindeydi ve bu da Kasım 2010’dan bu yana açıklanan en düşük resmî rezerv varlığıydı. Buna ek olarak Eylül 2018’de döviz rezervleri 65,5 milyar $, altın rezervleri ise 17,7 milyar $ seviyesindeydi.

En güncel açıklanan net rezerv varlıkları Mart 2020’ye ait. 2020 yılında Türkiye’nin resmî rezerv varlıkları 2019 yılı sonuna göre %12,8 azaldı ve mart ayında 92 milyar 145 milyon $ olarak açıklandı. Net döviz rezervi %23,2 azalarak 59 milyar 243 milyon $’a düştü, altın rezervi ise %16 artış göstererek 31 milyar 408 milyon $’a yükseldi. TCMB’nin Mart 2020 için açıkladığı 59,2 milyar $’lık döviz varlığı son 10 yılın en düşük döviz varlığı miktarı oldu.

TCMB altın ve brüt döviz rezervlerini haftalık olarak da açıklıyor. Buna göre TCMB'nin 15 Mayıs 2020 itibarıyla 35 milyar 535 milyon $ değerinde altın rezervi, 48 milyar 894 milyon $ değerinde de  brüt döviz rezervi bulunuyor. Bu veriler ise aylık olarak açıklanacak olan net rezerv varlıkların nisan ve mayıs aylarında daha da negatif seyredeceğine işaret ediyor.

Dünya’da En Çok Döviz Varlığına Sahip Ülkeler Hangileri?

IMF’nin 2019 yıl sonunda açıkladığı verilere göre dünyada resmi döviz rezervlerinin %61’ni dolar oluşturuyor. Bu dağılımda doları %20,5 ile Euro, %5,7 ile de Japon Yeni takip ediyor. Ülkeler arasında ise Çin yaklaşık 3,4 trilyon $ ile en çok döviz rezervine sahip ülke konumda. Çin’in yanı sıra Japonya 1,4 trilyon $, İsviçre 851 milyar $, Rusya 563 milyar $, Suudi Arabistan ise 502 milyar $ ile bünyelerinde en çok döviz rezervi bulunduran diğer ülkeler.

Piyasalara en çok döviz sağlayan ABD’nin 127,4 milyar $’lık döviz rezervi bulunuyor. Almanya’nın 299 milyar $, Fransa 239 milyar $, Birleşik Krallık ise 203 milyar $’lık döviz rezervine sahip.

Gelişmekte Olan Ülkelerin Döviz Rezervleri

Türkiye’nin farklı makroekonomik göstergeleri son günlerde gerek kamuoyu gerekse de siyasiler tarafından sıkça “gelişmekte olan ülkeler” ile karşılaştırılıyor. IMF’nin raporlarında “gelişmekte olan ülkeler” başlığı altında 100’ü aşkın ülke bulunsa da küresel ölçekte gelişmekte olan ülkeler olarak kabul edilen ve kamuoyu tarafından da bilinen ülkelerin başında ise Arjantin, Brezilya, Rusya, Hindistan, Endonezya, Güney Afrika ve Meksika gibi ülkeler geliyor. Ayrıca bu ülkeler ekonomik büyüklükleri bakımından da gruplarındaki diğer ülkelerden daha iyi seviyede.

Gelişmekte olan ülkeler olarak kabul edilen bu ülkelerin 2020 yılı rezerv varlık performansına baktığımızda Rusya mart ayındaki yaklaşık 563 milyar $’lık rezerv varlığı ile listenin ilk sırasında yer alıyor. Hindistan ve Brezilya ise 478 ve 339 milyar $’lık rezerv varlıklarıyla gelişmekte olan ülkeler arasında en çok rezerv bulunduran diğer ülkeler. Türkiye ise 92 milyar 145 milyon $’lık rezerv varlığıyla sekiz ülke arasında 6. Sırada. Fakat 2019 yılı sonuna göre rezervleri yüzdesel olarak en çok azalan ülke %12,8 ile Türkiye oldu.

Yayın Tarihi:   21 Mayıs 2020 Son Güncelleme:   22 Mayıs 2020