Görüntülenecek Sonuç Bulunamadı!
Okuma Süresi    5 Dakika
Konu : Ekonomi

Asgari Ücretin 45 Yıllık Seyri

Geçtiğimiz iki genel seçimde siyasi partilerin en fazla dile getirdikleri vaatlerinden biri asgari ücretin yükseltileceği üzerineydi. AK Parti 1 Kasım genel seçimlerine asgari ücretin net 1.300 TL’ye yükseltileceği vaadiyle girmişti ve 31 Aralık 2015 tarihi itibariyle bu vaadi gerçekleştirdi. Resmi gazetede yayınlanan Asgari Ücret Tespit Komisyonu kararı ve işveren temsilcilerinin muhalefet şerhiyle 2016 yılı için asgari ücret brüt 1.647 TL oldu. İşveren temsilcileri enflasyon oranı üzerindeki bu artışın ekonomiyi olumsuz yönde etkileyeceğini ve maliyetlerin yükselmesi nedeniyle kayıt dışılığın artacağını vurguladılar.

Asgari Ücret Uygulamasının Evrensel Çerçevesi

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 23. maddesi herkesin kendisi ve ailesi için insan onuruna yaraşır ve gerekirse her türlü sosyal koruma önlemleriyle desteklenmiş bir yaşam sağlayacak adil ve elverişli bir ücrete hakkı olduğunu belirtir. Birçok uluslararası sözleşme de bireylerin çalışma ve adil bir ücrete hakkı olduğuna atıfta bulunarak asgari ücret uygulaması için evrensel bir çerçeve oluşturur.

Ulusal bir asgari ücretin belirlendiği ilk kanun, 1894 yılında Yeni Zelanda’da yasalaştı. Avustralya ve İngiltere, Yeni Zelanda’yı izleyen ilk ülkeler oldular. Türkiye’de asgari ücret 1936 tarihli İş Kanunu ile mevzuata girse de uygulamaya 1951’e kadar geçemedi. 1951’den 1967’ye kadar geçen süre içinde de asgari ücret mahalli komisyonlar tarafından belirlendi. Günümüze kadar birkaç değişiklikle varlığını sürdüren asgari ücret tespit komisyonu uygulaması 1967’den sonra başladı.

Ücret hem temel makro iktisadi değişkenler üzerindeki etkileri hem de çalışanların geçim kaynaklarını oluşturan birincil gelir unsuru olmaları nedeniyle ekonomik ve sosyal açıdan önemlidir. Türkiye’de çalışanların en az %43’ünün asgari ücretin %105’inden daha az gelire sahip olması nedeniyle asgari ücret belirleme, Türkiye için sonuçları açısında diğer ülkelerden daha da fazla bir öneme sahiptir.

Asgari Ücretin 45 Yıllık Seyri 1

Dönemsel açıdan değerlendirildiğinde enflasyondan arındırılmış asgari ücret miktarında 1980’li yıllarda ciddi bir düşüş göze çarparken, 1990’dan sonra genel eğilim olarak yukarı bir hareket gözleniyor. İlgili dönemlerin brüt asgari ücret ortalamasının kişi başına düşen GSYİH ortalamasına oranına bakıldığında benzer bir eğilimi görmek mümkün. Fakat asgari ücretin büyümeden aldığı payın 1970 – 1979 döneminde göre daha kısıtlı olduğu söylenebilir. 


Asgari Ücretin 45 Yıllık Seyri 2

1969’dan bu yana enflasyondan arındırılmış kişi başına düşen milli gelir 1,5 kat artarken, asgari ücretteki artış 0,5 katta kaldı. Bir başka deyişle, 1969’dan bu yana Türkiye ekonomisi her vatandaşının cebindekini 1,5 kat arttıracak kadar büyümesine rağmen 1969’da asgari ücret alan bir birey 2015’te reel olarak sadece %50 fazlasını alabildi. Türkiye’de asgari ücrette ve onun yakınında çalışan kişi sayısının fazlalığını dikkate aldığımızda sadece bu tablo bile Türkiye’de gelirin çok da adaletli bölüşülmediğini gösteriyor.

Asgari ücret en düşük kazanç elde eden toplumsal sınıfların geçim standartlarını temsil ettiğinden gelir dağılımı açısından önemli politika araçlarından biridir. İşverene maliyet unsuru olduğu da dikkate alındığından çeşitli dengeler gözetilerek hazırlanmaktadır. İncelediğimiz veriler de asgari ücret seviyesi belirlemede enflasyon oranının dikkate alındığını fakat büyümeden fazla pay alınamadığını gösteriyor. Bu da ekonomik büyümenin ekonomik geliri göreceli düşük gruplara etkisinin sınırlı kaldığı tezini güçlendiriyor.

Yayın Tarihi:   4 Ocak 2016