Görüntülenecek Sonuç Bulunamadı!

1970’lerde Renault marka arabalar ilk çıktığında fabrikadan sağ aynasız şekilde çıkıyordu. Sivil polisler ayna taktırmaya para vermek istemedikleri için araçlarının sağ aynası bulunmuyordu. Bu sebeple argoda polisler için “aynasız” tabiri kullanılıyor.

Yanlış
Bu iddia 26 Ekim 2021 tarihinden itibaren yayılmaya başladı.
İddianın yayıldığı mecra : Twitter
Okuma Süresi    4 Dakika

Polislere “Aynasız” Denilmesinin Nedenine Yönelik İddia

Bir Twitter hesabı tarafından 26 Ekim 2021 tarihinde yapılan paylaşımda polislere “aynasız” denmesinin sebebine yönelik iddialar yer aldı.

Paylaşımda geçen metin şu şekilde:

  70lerde Reno'lar İlk çıktıklarında Sağ aynasız çıkıyordu fabrikadan. Alan kişi ilk önce sağ aynayı taktırıyordu. Polis arabalarına kimse Cebinden ayna taktırmadığı için Sivil polis araçları hemen belli oluyordu.Bu yüzden polislerin argoda adı'Aynasız' olarak kaldı@TurkPolisiTC ??
photo_1

Söz konusu iddianın uzun süredir sosyal medyada dolaşımda olduğu görülüyor. Konu ile ilgili Malumatfuruş ve Teyit gibi doğruluk kontrolü platformlarının da analizleri bulunuyor.

“Aynasız” Tabiri 1970’lerde mi Kullanılmaya Başlandı?

Söz konusu iddiada polislere argoda “aynasız” tabirinin kullanılmasının sebebi olarak, 1970’lerde sağ aynası olmayacak şekilde fabrikadan çıkan Renault araçlara sivil polislerin sağ aynayı taktırmaması gösterilmişti. İddiada polisler sağ aynayı taktırmadıkları için sivil polislerin hemen fark edilebildiği ve bu nedenle onlara “aynasız” dendiği belirtiliyor. Bu rivayet Wikipedia’nın “List of police-related slang terms” başlığının altında, Karar Gazetesi’nin bir haberi örnek gösterilerek de kullanılmış. Karar tarafından hazırlanan 27 Aralık 2019 tarihli “Polislere neden aynasız denir? Aynasızlar tabirinin kökeni” isimli haberde de bu tabirin kökenine dair rivayetler derlenirken söz konusu iddiaya da yer verilmiş. Ancak “aynasız” kelimesinin polisleri tabir etmek için kullanılması 1970’lerden önceye dayandığı için bu rivayetin doğru olması pek muhtemel değil.

photo_2

Etimolojiturkce.com ve ve Nişanyan Sözlük internet sitelerinde “aynasız” tabirinin en eski örnekleri de yer alıyor. İki kaynakta da kelimenin yazılı olarak kullanıldığı ilk eser olarak A. Fikri’nin 1889’da yazdığı Lugat-ı Garibe, yani “Türkçenin ilk argo sözlüğü” gösteriliyor. Bu sözlükte “aynasız” kelimesi, “yakışıksız, biçimsiz” anlamında kullanılmış. Modern Türkçenin etimolojisi üzerine yoğunlaşan bir sözlük olan Nişanyan Sözlük, aynı zamanda argoda “aynalı” kelimesinin ise “yakışıklı, güzel” anlamında kullanıldığını belirtiyor.

photo_3

Kaynaklarda aynı zamanda “aynasız” kelimesinin Ahmet Rasim’in 1898 tarihli Şehir Mektupları kitabında kullanıldığı da belirtiliyor. 1932 tarihli, Osman Cemal Kaygılı tarafından hazırlanan Argo Lugatı’nda da “aynasız” kelimesinin “polis, taharri memuru” olarak açıklandığı görülüyor.

photo_4

Ferit Devellioğlu tarafından 1995’te yayımlanan Türk Argosu isimli inceleme ve sözlük türü eserde, “aynasız” kelimesinin anlamlarından birinin de “polis, jandarma” olarak açıklandığı görülüyor.

photo_5

Kelimenin kullanımı ve tarihi ile ilgili çeşitli rivayetler bulunsa da, söz konusu iddiada belirtildiği üzere tabir 1970’lerde kullanılmaya başlanmamış. 1970 öncesi birçok kaynakta tabirin polisler için kullanıldığını, dolayısıyla kelimenin kullanımının 1970’lerde Renault marka arabanın sağ aynası olmaması rivayetiyle uyuşmadığını görmek mümkün.

Malumatfuruş’un analizinde “aynasız” kelimesinin “polis” anlamında kullanıldığı 1970’lerden önceki kaynaklar arasında şu eserler de yer alıyor: Celâleddin Ezine’nin 1938 tarihli “Yakub ve Ötekiler: Bir Rüya Oyunu” ve M. Ali Çamlıca’nın 1941 tarihli “İnsan Sarrafı”.

photo_6

İddia YANLIŞ

Bir Twitter hesabı tarafından yapılan paylaşımda polislere “Aynasız” denmesinin sebebine yönelik iddialar yer alıyordu. Söz konusu iddiada polislere argoda “aynasız” tabirinin kullanılmasının sebebi olarak, 1970’lerde sağ aynası olmayacak şekilde fabrikadan çıkan Renault araçlara sivil polislerin sağ aynayı taktırmaması gösterilmişti. Ancak 1970’li yıllardan önce yazılmış olan çeşitli sözlük, argo sözlükleri ve edebi eserlerde “aynasız” tabirinin polis ve jandarmalar için kullanılıyor olduğu görülüyor. Bu sebeple söz konusu rivayet doğru değil.

Sonuç olarak;

Sonuç olarak polislere “aynasız” denmesinin sebebine yönelik iddialar yanlıştır.

Bu iddia kontrolüne dair itirazlarınız varsa bize ulaşabilirsiniz.
Yayın Tarihi:   9 Kasım 2021